است كه سرانجام روشنى از تاريكى جدا شود و جهان روى آرامش ببيند . مانى ( چون وظيفهء انسان را تهذيب نفس مىدانست تا تاريكى را از خود دور سازد ، پس ) لذات دنيا مانند ازدواج را براى معتقدان نمىپذيرفت ، و گفت كه تكثير مردم منشأ بدى است . ( پس از شاپور ، هرمز پادشاه شد و او پس از چند ماهى درگذشت و برادرش ) بهرام اول ( 274 تا 277 م . ) با مانى سخت دشمن بود و سرانجام مانى را به اتهام الحاد از ميان برداشت . پوست تن او را كندند و با كاه انباشتند و بر دروازهء زندان شهر گندىشاپور ( شهرى كه شاه شاپور نزديك كازرون در ايران بنياد كرد ، و امروزه ديگر برجاى نيست ) به نمايش گذاشتند . هنوز هم در آن سرزمين جايى كه « دروازهء مانى » خوانده مىشود مانده است . اين شيوهء اعدام ( كشتن و كاه در پوست كردن و به دار آويختن ) را گويا دربارهء والرين امپراتور ( روم ) هم كه اسير لشكر ايران شده بود به كار بردند . روايتى افسانه‌اى مىگويد كه پوست او را ( جدا كردند و ) نگاه داشتند . آيين مانى با كشته شدن بنيادگر آن از ميان نرفت ، و در گذر چندين قرن در عالم پراكنده شد و تا بابل و روم و فرنگ هم گسترش يافت . از سوى شرق نيز در سمرقند و آسياى ميانه ، چين و تبت منتشر شد . در اسناد يافته شده در حفارى خاك ايالت شينچو در چين شواهدى هست در اثبات منتشر شدن اين آيين در اينجا . اوگوستن مقدس « 1 » پيش از پذيرفتن دين مسيح چند سالى پيرو آيين مانى بود . مسيحيت و

--> ( 1 ) . Saint Augustin ، « كشيش هيپون Hippone ( نزديك شهر Bone ) پسر سنت مونيك Saint Monique كه در سالهاى 350 تا 430 م . مىزيست . پس از جوانىاى پرحادثه ، بر اثر موعظهء سنت آمبروآز Saint Ambroise هدايت شد و از مشهورترين آباء كليساى لاتينى گرديد . آثار عمدهء او عبارتند از : شهر خدا ( La Cite de Dieu ) و اعترافات ( Les Confessions ) . وى حكيم الهى ، فيلسوف ، و عالم اخلاقى بود ، و مىكوشيد كه نحلهء افلاطونى را با معتقدات مسيحى و عقل را با ايمان موافق سازد » ( معين ، فرهنگ فارسى ) .